Iz našeg džemata
2015 – Na ahiret je preselila Ćatić Fatima
Molimo Allaha dž.š. da našim umrlim oprosti grijehe, smiluje im se i uvede ih u džennet.
Historija Bosne i Hercegovine
1907 – Rođen Hamid Dizdar
Hamid Dizdar rođen je u Stocu i pripadao je značajnoj kulturnoj porodici – bio je stariji brat pjesnika Mehmedalija Mak Dizdar. Kao književnik, publicista i kulturni radnik ostavio je dubok trag u intelektualnom životu Sarajeva između dva svjetska rata i nakon 1945. godine. Radio je kao urednik u više listova i časopisa („Slobodna riječ“, „Jugoslavenska pošta“, „Pravda“, „Gajret“), a nakon Drugog svjetskog rata bio je direktor Arhiva grada Sarajeva. Njegov rad bio je snažno obilježen socijalnom tematikom i brigom za kulturnu baštinu. Umro je 17. jula 1967. godine u Sarajevu.
1957 – Osnovana Srednja muzička škola u Tuzli
Dana 22. februara 1957. osnovana je Srednja muzička škola u Tuzli, koja je postala temelj muzičkog obrazovanja u sjeveroistočnoj Bosni. Školu su pokrenuli profesori Čestmir Dušek i Dubravko Jurić, a tokom decenija iznjedrila je brojne afirmisane muzičare, pedagoge i umjetnike. Ova institucija oblikovala je kulturni identitet Tuzle i značajno doprinijela razvoju klasične i savremene muzičke scene u BiH.
1991 – Lisabonski razgovori o budućnosti BiH
U Lisabonu su vođeni pregovori lidera tri nacionalne stranke u Bosni i Hercegovini o budućem ustavnom uređenju zemlje. Razmatran je model ostanka BiH u postojećim republičkim granicama, uz unutrašnju teritorijalnu reorganizaciju.
Ovi razgovori bili su dio šire diplomatske inicijative uoči raspada SFRJ i predstavljali su jedan od posljednjih pokušaja političkog dogovora prije početka rata. Nakon propadanja dogovora počela je agresija na Bosnu i Hercegovinu.
2001 – Presuda za zločine u Foči
Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju u Hagu izrekao je presude Dragoljubu Kunarcu, Radomiru Kovaču i Zoranu Vukoviću zbog sistematskog silovanja, porobljavanja i zlostavljanja Bošnjakinja u Foči 1992–1993. godine.
Ova presuda bila je historijska jer je prvi put međunarodni sud seksualno ropstvo i silovanje tretirao kao zločin protiv čovječnosti.
Svjetska historija
303 – Progon kršćana u Rimskom Carstvu
Na današnji dan, car Dioklecijan izdao je prvi službeni edikt o progonu kršćana u Nikomediji. Edikt je naređivao zatvaranje crkava, spaljivanje svetih spisa i progon svećenika, a cilj mu je bio da ojača tradicionalni rimski panteon i spriječi širenje hrišćanstva. Ovaj period progona, poznat kao Veliki progon, bio je jedan od najtežih za rane hrišćane, a mnogi su postali mučenici zbog svoje vjere.
1512 – Umro Amerigo Vespucci
Italijanski moreplovac po kojem je Amerika dobila ime preminuo je 22. februara 1512. godine. Njegova putovanja krajem 15. i početkom 16. stoljeća doprinijela su spoznaji da novootkrivene zemlje nisu dio Azije, nego „Novi svijet“. Njemački kartograf Martin Waldseemüller 1507. godine upotrijebio je latinizirano ime „America“, što je kasnije postalo općeprihvaćeno.
1630 – Kvadekin i engleski kolonisti
Na današnji dan 1630. godine, indijanski poglavica Kvadekin, pripadnik plemena Wampanoag, imao je značajnu ulogu u kontaktima s prvim engleskim doseljenicima u Novom svijetu. Tijekom prve zajedničke večere zahvalnosti, koja se održala u području današnje Massachusetts države, Kvadekin je kolonistima pokazao lokalne poljoprivredne tehnike i tradicionalnu pripremu hrane. Jedan od najzanimljivijih trenutaka bio je upoznavanje doseljenika s kukuruzom, uključujući metodu prženja zrna koja su danas poznata kao popcorn. Ova jednostavna, ali nutritivno bogata hrana bila je za Europljane potpuno nova i postala simbol kulturne razmjene između starosjedilačkog stanovništva i kolonista. Susret nije bio samo kulinarski – Kvadekin je poučavao koloniste i o načinima uzgoja kukuruza, lova i preživljavanja u šumovitim krajevima Nove Engleske. Ovi savjeti su bili ključni za preživljavanje prvih teških zima u koloniji Plymouth, gdje su mnogi doseljenici u početku patili od gladi i bolesti.
1632 – Objavljen „Dijalog“ Galileo Galilei
Galileova knjiga „Dijalog o dva glavna svjetska sistema“ uporedila je geocentrični i heliocentrični model svemira, otvoreno podržavajući Kopernikovu teoriju. Djelo je izazvalo snažnu reakciju Katoličke crkve i dovelo do njegovog suđenja pred inkvizicijom. Ovaj događaj ostao je simbol sukoba nauke i institucionalne moći.
1788 – Rođen Arthur Schopenhauer
Njemački filozof poznat po pesimističkom pogledu na svijet smatrao je da je temelj stvarnosti „volja“, slijepa sila koja pokreće ljudsko postojanje. Njegovo djelo „Svijet kao volja i predstava“ snažno je uticalo na kasniju filozofiju, psihologiju i književnost, uključujući Ničea i Freuda.
1993 – Haški tribunal za bivšu Jugoslaviju
Na današnji dan, Vijeće sigurnosti UN-a odlučilo je pokrenuti tužbu protiv ratnih zločinaca u bivšoj Jugoslaviji osnivanjem Međunarodnog krivičnog suda u Haagu. Tribunal je imao zadatak da procesuira odgovorne za ratne zločine, uključujući genocid, mučenja i zlostavljanje civila, te je postao prvi moderni međunarodni sud specijaliziran za ratne zločine u Evropi nakon Drugog svjetskog rata. Ova odluka označila je važan korak u međunarodnom pravu i borbi za pravdu i odgovornost.
2017 – Otkriće sedam planeta sistema TRAPPIST-1
Naučnici su objavili otkriće sedam planeta sličnih Zemlji u sistemu TRAPPIST-1, udaljenom oko 40 svjetlosnih godina. Najmanje tri planete nalaze se u tzv. nastanjivoj zoni, gdje bi mogla postojati tečna voda.
2024 – Slijetanje letjelice Odysseus na Mjesec
Letjelica „Odysseus“ američke privatne kompanije Intuitive Machines postala je prva komercijalna letjelica koja je uspješno sletjela na Mjesec. Time je ostvareno prvo američko slijetanje na Mjesec nakon misije Apollo 17 iz 1972. godine.
Međunarodni dan
- Svjetski dan razmišljanja (World Thinking Day)
Ustanovljen je 1926. godine na konferenciji organizacije World Association of Girl Guides and Girl Scouts (WAGGGS). To je rođendan osnivača skautskog pokreta Robert Baden-Powell i njegove supruge Olave Baden-Powell, koja je bila Svjetska načelnica vodiča. Dan je posvećen međunarodnom prijateljstvu, solidarnosti i podizanju svijesti o globalnim izazovima koji pogađaju djevojčice i mlade žene. Svake godine ima posebnu temu (npr. liderstvo, obrazovanje, klimatske promjene), a izviđači širom svijeta organizuju edukacije i humanitarne aktivnosti.
- Evropski dan žrtava kriminala
Obilježava se na inicijativu institucija European Union i Vijeća Evrope. Cilj je podsjetiti države na obavezu zaštite prava žrtava krivičnih djela – pravo na podršku, pravnu pomoć, zaštitu identiteta i dostojanstvo tokom sudskog postupka. Dan je povezan i s Evropskom konvencijom o naknadi štete žrtvama nasilnih zločina (1983), koja je postavila standarde podrške žrtvama širom Evrope.
- Međunarodni dan osnaživanja samopouzdanja
Cilj je jačanje samopouzdanja kod mladih, posebno djece i adolescenata, u vremenu digitalnih pritisaka, društvenih mreža i poređenja s drugima. Naglasak je na razvoju unutrašnje stabilnosti, pozitivne slike o sebi i otpornosti.
Poruka dana
„Jedni drugima pomažite u dobročinstvu i čestitosti, a ne sudjelujte u grijehu i neprijateljstvu.“
Napomena: Ako neko ima važan, zanimljiv, interesantan… događaj vezan za današnji datum, posebno iz naše lokalne zajednice, slobodno neka napiše kako bismo ga uvrstili i sačuvali od zaborava.