Iz našeg džemata
2022. godine – Na ahiret je preselio Ćatić (Salih) Mehmed zv. Meho.
2023. godine – Na ahiret je preselila Karabegović rođ. Mujkanović (Husejn) Mevlija zv. Merdža
Molimo Allaha da našim umrlim oprosti grijehe, smiluje im se i i uvede ih u džennet.
Historija Bosne i Hercegovine
1927. godine – Zemljotres u Ljubinju
Snažan zemljotres pogodio je Ljubinje i okolinu u Bosni i Hercegovini 14. februara 1927. godine u 05:43 sati, izazvavši veliku štetu. Potres je bio jačine 6 stepeni po Richterovoj skali, a epicentar je bio u istočnoj Hercegovini, gdje je Ljubinje pretrpjelo najteža razaranja. U gradu Ljubinje nije bilo direktnih smrtnih slučajeva, iako je gotovo svaka kuća pretrpjela štetu.U selu Berkovići poginulo je dvoje djece kada je stijena pala na porodičnu kuću, a više osoba je zadobilo teže povrede, a mnoge kuće u okolnim selima bile su potpuno uništene. Potres je bio toliko snažan da su zabilježene promjene u podzemnim vodotokovima – neki izvori su presušili, a voda je počela izbijati na drugim mjestima.
1945. godine – Dan oslobođenja Mostara.
Oko podne prve jedinice 26. dalmatinske divizije probile su se u Mostar. Nešto kasnije do grada su se probile i 19. dalmatinska i 29. hercegovačka divizija, a već oko 19 sati gotovo sve njemačke i ustaške snage pobjegle su iz Mostara. Oko 20 sati Adolf Hitler, vrhovni zapovjednik njemačkih snaga, koji je u to vrijeme morao lično odobriti svako povlačenje, priznao je poraz i izdao naređenje o povlačenju razbijene vojske. 14. februara 1945. godine u 20 sati grad Mostar bio je slobodan. Mostar je u Drugom svjetskom ratu svoju slobodu skupo platio. Grad je dao 750 poginulih boraca, 1.517 žrtava fašističkog, četničkog i ustaškog terora, odnosno svaki osmi stanovnik grada nije dočekao slobodu. Grad je imao svoj bataljon, ilegalnu štampariju, dao je 14 narodnih heroja i sedmero obješenih rodoljuba.
1971. godine – Tragedija u tunelu kod Vranduka
U požaru dizel-lokomotive u tunelu kod Vranduka poginula su 34 putnika. Ovaj događaj ostao je jedna od najtežih željezničkih nesreća u tadašnjoj Jugoslaviji.
1997. godine – Odluka o međunarodnom nadzoru Brčko
Međunarodna arbitražna komisija odlučila je da područje Brčkog bude pod međunarodnim nadzorom, što je kasnije imalo važnu ulogu u stabilizaciji odnosa nakon rata.
1998. godine – Dobrovoljna predaja optuženih Haškom sudu
Bosanski Srbi Miroslav Tadić i Milan Simić postali su prvi optuženi za ratne zločine iz ratova 1991–95. koji su se dobrovoljno predali međunarodnom sudu.
1998. godine – Rođen Amar Gegić
Bosanskohercegovački košarkaš i reprezentativac, poznat po nastupima u evropskim ligama.
2003. godine – Optužnica protiv Vojislava Šešelja
Tužilaštvo Haškog tribunala objavilo je optužnicu za zločine protiv čovječnosti počinjene tokom ratova u BiH i Hrvatskoj.
Islamska historija
1804. godine – Prvi srpski ustanak protiv Osmanskog carstva
Ustanak je započeo u februaru 1804. godine u mjestu Orašac, nakon tzv. „sječe knezova“, kada su lokalni osmanski zapovjednici pogubili više srpskih narodnih vođa. Kao odgovor, ustanici su izabrali Karađorđa Petrovića za vođu i podigli oružani otpor. U početku je cilj bio ograničiti samovolju lokalnih vlasti, ali je ustanak brzo prerastao u širu borbu za autonomiju. Ustanici su tokom nekoliko godina ostvarili značajne vojne uspjehe, uspostavili vlastite institucije i pokušali organizovati modernu upravu. Iako je ustanak konačno slomljen 1813. godine, imao je dugoročne posljedice. Historijski gledano, ovaj događaj je bio početak velikih političkih promjena koje su u 19. stoljeću promijenile mapu Balkana.
1909. godine – Prvo glasanje o povjerenju u Osmansko carstvo
U Osmanskom carstvu održano je prvo parlamentarno glasanje o povjerenju vladi, nakon čega je smijenjena vlada Kamila-paše. Ovaj događaj pokazao je jačanje parlamentarizma i političkih reformi nakon Mladoturske revolucije, te predstavlja važan korak u pokušajima modernizacije osmanske države i uvođenja savremenih političkih institucija.
1989. godine – Fatva ajatolaha Ruhollaha Homeinija protiv Salmana Rushdieja
Nakon objavljivanja romana Satanski stihovi, koji je dio muslimanske javnosti doživio kao uvredu islama i Poslanika, iranski vjerski vođa ajatolah Homeini izdao je javnu fatvu pozivajući na kaznu autoru i izdavačima knjige. Događaj je izazvao snažne međunarodne reakcije. Iran i brojne muslimanske zajednice branile su stav da se radi o zaštiti svetinja i vjerskog dostojanstva. U zapadnim zemljama, posebno u Ujedinjeno Kraljevstvo, rasprava se fokusirala na slobodu izražavanja i granice umjetničke slobode. Posljedice su bile velike: prekinuti su diplomatski odnosi između pojedinih država, knjiga je zabranjena u više zemalja, a autor je godinama živio pod policijskom zaštitom. Ovaj događaj i danas se navodi kao jedan od ključnih primjera sukoba između dvije važne vrijednosti modernog društva — slobode govora i poštovanja religijskih osjećaja.
Svjetska historija
269. godine – Pogubljenje svetog Valentina
Rimski sveštenik i ljekar Valentin pogubljen je pod carem Klaudijem II. zbog toga što je pomagao mladim parovima da se vjenčaju i ostanu zajedno, uprkos zabranama vlasti koje su smatrale da neoženjeni vojnici bolje služe vojsci. Njegov hrabri čin suosjećanja prema ljubavi postao je simbol ljubavi i zaštitnik zaljubljenih. Vremenom je njegov kult prerastao u tradiciju Dana zaljubljenih, kada se širom svijeta izražava ljubav i naklonost.
869. godine – Umro slavenski prosvjetitelj, poznat po monaškom imenu Ćirilo, Grk iz Soluna, kome je rođeno ime bilo Konstantin. Sa starijim bratom Metodijem sastavio prvu slavensku azbuku – glagoljicu. On i njegov brat Metodije zauzimali su visoke položaje u Vizantiji: Ćirilo je bio učitelj filozofije i bibliotekar u carigradskoj crkvi Svete Sofije, a Metodije visoki državni činovnik. Vizantijski car Mihailo Treći ih je, na molbu moravskog kneza Rastislava, poslao u Moravsku da pripovijedaju hrišćanstvo među moravskim Slavenima. Misija je trebalo da osigura vizantijski uticaj u tom dijelu Evrope. Braća su prethodno sastavila glagoljicu i prevela potrebne crkvene knjige. Tako je nastao prvi slavenski književni jezik, nazvan staroslavenski. Njihov misionarski rad je zasmetao njemačkom sveštenstvu koje ih je optužilo rimskom papi. Da bi se opravdali, otišli su u Rim, gdje je Ćirilo ubrzo umro, a papa je Metodiju odobrio rad i postavio ga za arhiepiskopa panonskog i moravskog.
1349. godine – Masakr tokom Crne smrti u Strasbourg
Tokom epidemije kuge poznate kao Crna smrt, stanovnici Strasbourga optužili su jevrejsku zajednicu za širenje bolesti. U valu straha i panike oko 900 Jevreja je živo spaljeno, dok je veliki broj drugih protjeran iz grada. Ovaj događaj bio je dio šireg vala pogroma širom zapadne Evrope, gdje su manjinske zajednice često bile nepravedno optuživane za katastrofe koje tadašnja medicina nije mogla objasniti. Masakr u Strasbourgu ostao je jedan od najsurovijih primjera kako strah i neznanje mogu dovesti do kolektivnog nasilja i progona nevinih ljudi.
1405. godine – Smrt Timura (Timur Lenk)
Timur Lenk, poznat i kao Tamerlan, bio je jedan od najmoćnijih osvajača srednjeg vijeka. Njegove vojne kampanje obuhvatile su Centralnu Aziju, Bliski istok i dijelove Indije. Timur je osim vojne moći poznat i po svojim graditeljskim projektima i kulturološkom utjecaju – njegovi podvizi oblikovali su političku i kulturnu mapu regiona, ali i ostavili strašan trag stradanja za lokalno stanovništvo.
1468. godine – Smrt Johannesa Gutenberga
Gutenberg je izumio štamparsku presu s pokretnim slovima, što je omogućilo masovno umnožavanje knjiga. Njegova Biblija iz 1455. godine smatra se prvim velikim primjerom štampane knjige u Evropi. Ovaj izum pokrenuo je pravu informacijsko-kulturnu revoluciju ranog novog vijeka, šireći znanje, pismenost i intelektualnu razmjenu širom Evrope.
1747. godine – James Bradley predstavlja otkriće „teturavog” kretanja Zemlje
Britanski astronom James Bradley iznio je pred Kraljevskim društvom u London svoje otkriće poznato kao nutacija — blago i periodično „teturanje” Zemljine ose tokom njenog kretanja kroz svemir. Ovo otkriće bilo je važan dokaz složenosti kretanja naše planete i dodatno je potvrdilo tadašnje astronomske teorije o Zemlji kao tijelu koje se ne kreće savršeno stabilno. Bradleyjev rad značajno je unaprijedio preciznost astronomskih mjerenja i razumijevanje kretanja nebeskih tijela.
1779. godine – Ubijen James Cook, britanski moreplovac i istraživač
Tokom svog trećeg putovanja po Tihom okeanu, poznati istraživač stradao je na Havajima u sukobu s lokalnim stanovništvom. Cook je ostao upamćen po kartiranju velikog dijela Pacifika, istraživanju obala Novi Zeland i istočne Australije te po tome što je proširio evropska geografska saznanja o svijetu. Njegove ekspedicije imale su veliki naučni značaj, ali su istovremeno otvorile put kolonijalnom širenju evropskih sila u Pacifiku.
1809. godine – Moses Coats patentirao strugač za jabuke
Moses Coats iz Downingtown patentirao je uređaj za guljenje i rezanje jabuka, jedan od ranih kućanskih izuma namijenjenih olakšavanju svakodnevnog rada u domaćinstvu. Iako jednostavan, ovaj alat pokazuje kako su inovacije 19. stoljeća počele mijenjati svakodnevni život običnih ljudi, štedeći vrijeme i trud u pripremi hrane.
1876. – Patent za telefon
Dana 14. februara 1876. godine gotovo istovremeno su u američkom patentnom uredu prijave podnijeli Alexander Graham Bell i Elisha Gray. Bellova prijava stigla je nekoliko sati ranije, što je kasnije bilo presudno. Nakon pravnih sporova, patent je zvanično dodijeljen Bellu, koji je time priznat kao izumitelj telefona. Samo nekoliko sedmica kasnije ostvario je prvi uspješan telefonski poziv poznatim riječima: “Mr. Watson, come here, I want to see you.” Ovaj događaj označio je početak moderne telekomunikacije jer je prvi put omogućeno prenošenje ljudskog glasa na velike udaljenosti, što je kasnije dovelo do razvoja telefonskih mreža i globalne komunikacije kakvu danas poznajemo.
1924. godine – Osnovana International Business Machines (IBM)
Kompanija IBM osnovana je kao tehnološka firma koja će kasnije postati jedan od najvećih svjetskih pionira u razvoju računara i informacionih sistema. Njene inovacije imale su ključnu ulogu u nastanku moderne informatičke industrije i digitalnog doba.
1929. godine – Masakr na Dan svetog Valentina u Chicago
Sedam mafijaških članova ubijeno je u hladnokrvnom obračunu tokom sukoba gangsterkih klanova, u kojem je ključnu ulogu imao Al Capone. Ovaj masakr postao je simbol organizovanog kriminala u Sjedinjenim Državama i jedan od najpoznatijih događaja u historiji “Divljeg Zapada” urbanog kriminala 20. stoljeća.
1846. godine – Predstavljen ENIAC, prvi elektronski računar opšte namjene
Na Univerzitet u Pennsylvaniji predstavljen je ENIAC (Elektronski numerički integrator i računar), prvi računar sposoban za izvršavanje različitih matematičkih zadataka. Razvijen tokom Drugog svjetskog rata za potrebe vojnih proračuna, ENIAC je označio početak elektronske računalne ere i postavio temelje za modernu digitalnu tehnologiju.
1953. godine – Potpisan Novi Balkanski pakt u Ankara
Ovaj pakt bio je vojno-politički sporazum između Turske, Grčke i Jugoslavije, sa ciljem jačanja sigurnosti u regionu Balkana tokom Hladnog rata. Pakt je odražavao strateške interese država u očuvanju stabilnosti i obrani od mogućih vanjskih prijetnji, te je označio važan korak u regionalnoj diplomatskoj i vojnoj saradnji sredinom 20. stoljeća.
1963. godine– Prva uspješna transplantacija bubrega čovjek-čovjek u svijetu
U Leedsu, liječnici su prvi put uspješno presadili bubreg od donora na primatelja bez neposrednih smrtnih komplikacija.
1978. godine – Texas Instruments patentira mikročip
Patent za prvi mikročip označio je revoluciju u elektronici i računarstvu. Ovaj izum omogućio je miniaturizaciju elektroničkih uređaja, ubrzao razvoj računara, mobilnih telefona i čitave digitalne industrije. Mikročip je postao osnova modernog tehnološkog društva.
1989. godine – Postavljen prvi od 24 GPS satelit u orbitu
Prvi satelit Globalnog pozicionog sistema (GPS) lansiran je kako bi omogućio preciznu navigaciju. Danas GPS utiče na gotovo svaki segment modernog života — od automobila, mobilnih telefona, avionskih letova do naučnih istraživanja. Ovaj dan označava početak globalne mreže koja je postala nezamjenjiv alat za svakodnevnu orijentaciju i tehnologiju.
Međunarodni dani
- Dan svetog Valentina – Dan zaljubljenih
Obilježava se širom svijeta u znak ljubavi i naklonosti. Tradicija potiče od rimske priče o svešteniku Valentinu, koji je pomagao zaljubljenim parovima uprkos zabranama vlasti, a kasnije je postao simbol ljubavi i zaštitnik zaljubljenih. Muslimani ne bi trebali obilježvati ovaj dan. - Svjetski dan očuvanja energije
Ovaj dan skreće pažnju na značaj odgovornog korištenja energije, njen utjecaj na globalni ekosistem i budućnost života na planeti. Cilj je potaknuti racionalnu potrošnju, razvoj održivih izvora energije i osvijestiti važnost energetske efikasnosti. - Međunarodni dan darivanja knjiga (International Book Giving Day)
Ustanovljen 2012. godine, ovaj dan slavi čitanje i promociju knjiga, potičući ljude da daruju knjige djeci i mladima, čime se podstiče obrazovanje, kreativnost i ljubav prema pisanom riječju.
Poruka dana
- februar nas podsjeća da historija nosi i ljubav i borbu, i znanje i iskušenja. Gradovi se oslobađaju, ideje se rađaju, a knjige, nauka i riječi ostaju trajno naslijeđe čovječanstva. Zato njegujmo ljubav prema ljudima, znanju i istini — jer upravo to gradi budućnost vrijednu pamćenja.
Napomena: Ako neko ima važan, zanimljiv, interesantan… događaj vezan za današnji datum, posebno iz naše lokalne zajednice, slobodno neka napiše kako bismo ga uvrstili i sačuvali od zaborava.